Een bouwteam is een samenwerkingsvorm waarbij de opdrachtgever en de aannemer gezamenlijk het ontwerp ontwikkelen. De aannemer wordt al in de ontwerpfase betrokken, in plaats van pas na een volledig uitgewerkt bestek. Dat is het fundamentele verschil met een traditionele aanbesteding, waar ontwerp en uitvoering strikt gescheiden zijn.
Het model is populair bij complexe projecten waar de uitvoerbaarheid van het ontwerp onzeker is. Denk aan renovaties van monumentale panden, infrastructuurprojecten met onbekende ondergrond of gebouwen met ambitieuze duurzaamheidsdoelen. In al die gevallen heeft de opdrachtgever baat bij de praktijkkennis van de aannemer. Vroeg in het proces.
Het bouwteammodel wint terrein. Niet alleen bij grote infrastructurele werken, maar ook bij middelgrote projecten van gemeenten, waterschappen en woningcorporaties. De reden is pragmatisch: traditionele aanbestedingen op basis van een bestek leiden regelmatig tot meerwerk, geschillen en vertragingen. Een bouwteam verkleint dat risico door de aannemer mede-eigenaar te maken van het ontwerp.
Voor MKB-aannemers is dit interessant. In een bouwteam telt je inhoudelijke expertise zwaarder dan je omzet of aantal medewerkers. Je wordt geselecteerd op kennis, ervaring en samenwerkingsvermogen. Niet op de laagste prijs. Dat is een kans voor kleinere bedrijven die vakinhoudelijk sterk zijn maar niet kunnen concurreren op volume.
Maar er zit een keerzijde aan. Een bouwteam kost tijd. Maanden van overleg, tekenen, bijsturen. Als de samenwerking uiteindelijk niet tot een overeenkomst leidt, heb je veel geinvesteerd zonder resultaat. Dat risico moet je meewegen.
Het proces verloopt doorgaans in twee stappen. Eerst de selectiefase: de opdrachtgever selecteert een aannemer op basis van kwaliteitscriteria. Daarna de bouwteamfase: opdrachtgever en aannemer werken samen aan het ontwerp, waarna de aannemer een aanbieding doet voor de uitvoering.
Een voorbeeld. Een gemeente wil een voormalig schoolgebouw transformeren tot gemeenschapshuis. Het pand is van voor 1930, de constructieve staat is onzeker en er gelden monumentale beperkingen. Een traditioneel bestek maken is risicovol, want je weet pas tijdens de verbouwing wat je tegenkomt.
De gemeente kiest voor een bouwteam. Ze selecteren een aannemer op basis van ervaring met monumentale renovatie, een visie op het project en referenties. De geselecteerde aannemer zit vervolgens maandelijks aan tafel met de architect, de constructeur en de gemeente. Samen werken ze het ontwerp uit, rekening houdend met wat de aannemer weet over uitvoerbaarheid en kosten.
Aan het einde van de ontwerpfase doet de aannemer een prijsaanbieding. Is die acceptabel, dan gaat hij bouwen. Is die te hoog, dan kan de opdrachtgever het ontwerp laten uitvoeren door een andere partij. Dat laatste is de "open einde" van het bouwteam: er is geen garantie op de opdracht.
De selectie voor een bouwteam wijkt af van een standaard aanbesteding. Prijs speelt een beperkte rol, of helemaal geen rol. De opdrachtgever zoekt een partner, geen leverancier. Veelvoorkomende selectiecriteria:
Ervaring met vergelijkbare projecten. Niet alleen "we hebben eerder een school verbouwd" maar "we hebben drie monumentale panden getransformeerd, waarvan twee met vergelijkbare constructieve uitdagingen". Specifiek en aantoonbaar.
Samenwerkingsvermogen. Sommige opdrachtgevers organiseren een interactieve sessie of interview waarin ze beoordelen hoe je team communiceert, meedenkt en omgaat met dilemma's. Dat is geen formaliteit. Het is vaak doorslaggevend.
Visie op het project. Wat is jouw eerste indruk? Welke risico's zie je? Welke kansen? Een korte visienotitie van twee pagina's kan het verschil maken. Niet omdat de opdrachtgever verwacht dat je al alles weet, maar omdat het toont dat je hebt nagedacht.
Het grootste misverstand: inschrijvers behandelen een bouwteamselectie alsof het een reguliere aanbesteding is. Ze leveren een dik document in met standaardteksten over kwaliteitsborging en VCA-certificering. Dat is niet wat de opdrachtgever zoekt. Die wil weten wie je bent, wat je kunt en of je de samenwerking aankunt.
Tweede valkuil: de bouwteamfase onderschatten. Het kost uren. Vergaderingen, tekeningen reviewen, kostenramingen maken. Als je dit niet inprijst in je overhead of als de opdrachtgever geen redelijke vergoeding biedt voor de ontwerpfase, loop je financieel risico. Vraag vooraf wat de bouwteamvergoeding is. Sommige opdrachtgevers bieden een vaste vergoeding voor de ontwerpfase, ongeacht of het tot uitvoering komt.
Investeer in je team, niet alleen in je document. Bij een bouwteamselectie presenteer je de mensen die daadwerkelijk aan tafel gaan zitten. Zorg dat die mensen aanwezig zijn bij het interview. Zorg dat ze kunnen uitleggen hoe ze werken. Een sterke projectleider die helder communiceert, is meer waard dan een glossy presentatie.
Wees eerlijk over onzekerheden. In een bouwteam is het juist de bedoeling dat je samen onzekerheden wegneemt. Als je in je visienotitie schrijft "wij voorzien geen problemen", klinkt dat niet zelfverzekerd. Het klinkt naief. Benoem de risico's die je ziet en beschrijf hoe je die in de ontwerpfase wilt onderzoeken.
Vraag om de bouwteamovereenkomst vooraf. De voorwaarden waaronder je samenwerkt, de vergoeding, het "open einde": dat moet helder zijn voor je je inschrijft. Een bouwteam zonder duidelijke spelregels is een recept voor teleurstelling. Voor beide partijen.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012