Wat zijn milieucriteria?
Milieucriteria zijn eisen of gunningscriteria in aanbestedingen die gericht zijn op het beperken van de milieu-impact van een opdracht. Ze kunnen betrekking hebben op de uitvoering van de opdracht zelf, op de producten of materialen die gebruikt worden, of op de organisatie van de inschrijver.
Milieucriteria worden steeds vaker opgenomen in aanbestedingen van Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen, gedreven door klimaatdoelen, circulaire economie-ambities en Europees aanbestedingsbeleid (Green Public Procurement).
Welke vormen van milieucriteria bestaan er?
Milieucriteria komen in drie vormen voor:
- Knock-outeisen: minimumvereisten waaraan inschrijvers moeten voldoen om mee te mogen doen. Voorbeeld: "De inschrijver beschikt over een geldig ISO 14001-certificaat" of "Alle voertuigen voldoen aan Euro VI-norm".
- Gunningscriteria: criteria waarvoor je punten kunt verdienen boven de minimumeis. Voorbeeld: "Beschrijf welke aanvullende maatregelen u neemt om CO2-uitstoot tijdens de uitvoering te beperken".
- Contracteisen: verplichtingen die na gunning gelden. Voorbeeld: "Opdrachtnemer rapporteert jaarlijks over energieverbruik en CO2-uitstoot".
Welke thema's vallen onder milieucriteria?
De meest voorkomende milieuthema's in aanbestedingen zijn:
- CO2 en klimaat: uitstoot tijdens transport, productie en gebruik. Vaak gekoppeld aan de CO2 Prestatieladder.
- Energie: energieverbruik gebouwen en installaties, gebruik van hernieuwbare energie.
- Materialen: gebruik van gerecyclede, biobased of circulaire materialen. Regelmatig in combinatie met MPG (Milieuprestatie Gebouwen).
- Biodiversiteit: behoud of herstel van natuur rondom het project.
- Afval: beperking van bouw- en sloopafval, scheiding en hergebruik.
- Water: watergebruik, afvalwater, droogte en wateroverlast.
Hoe zijn milieucriteria gestandaardiseerd?
De Rijksoverheid heeft via het programma PIANOo standaardcriteria ontwikkeld voor duurzaam inkopen. Deze zijn beschikbaar per productgroep (bijv. kantoorapparatuur, bouw, transport) en geven inkopers een kant-en-klare set van minimumcriteria en aanbevolen criteria.
Europees bestaat het GPP-kader (Green Public Procurement): een niet-verplichte maar breed gevolgde set van minimumcriteria voor duurzaam inkopen in de EU.
Hoe sterk scoor je op milieucriteria?
Vage beloften scoren laag. Wat werkt:
- Concrete maatregelen koppelen aan de specifieke opdracht (niet copy-paste van een ander plan)
- Verificeerbare bewijzen: certificaten, meetrapporten, kentekens, energiecontracten
- Kwantificeren: "wij reduceren CO2-uitstoot met 25% ten opzichte van de gangbare methode" scoort beter dan "wij werken duurzaam"
- Aantonen dat de maatregelen uitvoerbaar zijn en gemonitord worden
Veelgemaakte fouten bij milieucriteria
- Een generiek duurzaamheidsbeleid indienen dat niets zegt over de specifieke opdracht
- Certificaten noemen die niet gevraagd worden of niet van toepassing zijn
- Maatregelen beschrijven zonder tijdlijn of meetmethode
- Scope 3-uitstoot buiten beschouwing laten terwijl die dominant is
Relevante certificeringen bij milieucriteria
- ISO 14001: milieumanagementsysteem
- CO2 Prestatieladder: niveaus 1-5 voor CO2-bewust handelen
- BREEAM: duurzaamheidsbeoordeling voor gebouwen
- Cradle to Cradle: certificering voor circulaire producten
- EKO of EU Ecolabel: voor consumptiegoederen en diensten
