Biobased aanbesteden betekent dat de opdrachtgever bij een opdracht eist of beoordeelt in welke mate de inschrijver biobased materialen toepast. Biobased materialen zijn gemaakt van biologische grondstoffen: hout, vlas, hennep, stro, bamboe, mycelium. Ze onderscheiden zich van fossiele materialen zoals beton, staal en kunststof.
Dit speelt het sterkst in de bouwsector. Gemeenten en provincies stellen steeds vaker biobased eisen bij de bouw van gemeentehuizen, scholen, sportaccommodaties en sociale woningbouw. Maar ook bij andere productcategorieën zie je het: kantoormeubelen, verpakkingsmateriaal, bedrijfskleding.
Twee redenen. De eerste is CO2. Biobased materialen slaan koolstof op in plaats van CO2 uit te stoten. Een houten draagstructuur fungeert als koolstofopslag voor de levensduur van het gebouw. Dat telt mee in de CO2-reductiedoelstellingen van de opdrachtgever.
De tweede reden is circulariteit. Biobased materialen zijn per definitie biobased, maar ook vaak herbruikbaar, composteerbaar of demonteerbaar. Een gemeente die kiest voor een biobased gemeentehuis, kiest ook voor een gebouw dat na de levensduur makkelijker terug de keten in gaat.
De Rijksoverheid heeft in 2023 een ambitieuze biobased doelstelling vastgesteld: bij nieuwbouw en renovatie wordt gestreefd naar 20% biobased materiaalgebruik in 2030. Dat percentage wordt in aanbestedingsdocumenten vertaald naar concrete subcriteria of minimumeisen.
Biobased criteria verschijnen in aanbestedingen op drie manieren.
Als minimumeis: de inschrijver moet aantonen dat minimaal X% van de materialen biobased is. Kun je dat niet aantonen, dan val je af.
Als EMVI-subcriterium: hoe hoger het biobased aandeel, hoe meer punten. Inschrijvers die verder gaan dan het minimum scoren beter. Hier telt de kwaliteit van de onderbouwing.
Als contractverplichting: je belooft in je inschrijving een bepaald biobased aandeel te leveren en moet dit achteraf aantonen met meetrapporten of materiaalpaspoorten.
Een aanbesteding voor een schoolgebouw in een grote gemeente stelde als subgunningscriterium de biobased score op basis van de Biobased Content (BBC) methode. Drie architectenteams schreven in. Het verschil zat niet in de prijs maar in de score op biobased: het winnende team scoorde 68% biobased materiaalgebruik (berekend op basis van massa), de verliezers 42% en 31%. De score werd berekend via een gecertificeerde materiaalpaspoort-tool.
Biobased is een vakgebied op zich. Wie er niet mee heeft gewerkt, heeft een inhaalslag te maken voor hij overtuigend kan inschrijven op een tender met biobased criteria.
Eerste punt: ken de meetmethodes. De meest gebruikte zijn de Biobased Content (BBC) methode op basis van massa, en de MKI-methode waarbij biobased materialen een lagere milieu-impact hebben dan fossiele alternatieven. Weet welke methode de opdrachtgever vraagt en bereken je score vooraf.
Tweede punt: werk samen met gespecialiseerde leveranciers. Houtbouwers, isolatiefabrikanten en materiaalleveranciers die werken met stro, hennep of mycelium hebben productdatasheets die je kunt gebruiken als bewijs.
Derde punt: gebruik materiaalpaspoorten. Een materiaalpaspoort is een digitaal document dat bijhoudt welke materialen in een product of gebouw zitten. Opdrachtgevers gebruiken dit steeds vaker als verificatie-instrument. Het platform Madaster is de meest gebruikte tool in Nederland.
Vierde punt: wees realistisch in je belofte. Biobased claims die je achteraf niet kunt waarmaken, leiden tot boetes of ontbinding van het contract. Onderbouw je biobased score met berekeningen, niet met intenties.
Biobased aanbesteden groeit. Met de toenemende aandacht voor de stikstofcrisis, het klimaatakkoord en circulaire bouw wordt het geen niche meer maar standaard onderdeel van de aanbestedingspraktijk in de bouwsector. Wie dit nu beheerst, heeft een structureel voordeel in een markt waar de meeste concurrenten nog aan het leren zijn.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012