Social return

Wat is social return?

Social return — ook wel social return on investment (SROI) genoemd — is een eis of wens binnen aanbestedingen waarbij de opdrachtnemer een deel van de opdrachtwaarde besteedt aan het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan langdurig werklozen, mensen met een arbeidsbeperking, statushouders of jongeren zonder startkwalificatie. De aanbestedende dienst bepaalt welk percentage van de opdrachtsom aan social return moet worden besteed, doorgaans tussen de twee en vijf procent.

Social return is in Nederland een veelgebruikt instrument bij overheidsopdrachten en sluit aan bij bredere maatschappelijke doelstellingen. De Aanbestedingswet 2012 biedt aanbestedende diensten de ruimte om social return als eis of als onderdeel van de gunningscriteria op te nemen. Het kan zowel als knock-outeis (je voldoet eraan of niet) als als wens binnen EMVI-criteria worden toegepast.

De invulling van social return verschilt per aanbesteding. Sommige opdrachtgevers vragen om directe inzet van mensen uit de doelgroep op het project. Anderen accepteren ook indirecte invulling, zoals het aanbieden van stages, leerwerkplekken of het uitbesteden van werkzaamheden aan sociale ondernemingen. Het proportionaliteitsbeginsel bepaalt dat de social return-verplichting in verhouding moet staan tot de aard en omvang van de opdracht.

Waarom is social return belangrijk bij aanbestedingen?

Voor mkb-bedrijven kan social return zowel een kans als een uitdaging zijn. Het biedt de mogelijkheid om je maatschappelijke betrokkenheid te tonen en extra punten te scoren bij de beoordeling. Tegelijkertijd vergt het een concrete invulling die je vooraf moet doordenken en tijdens de uitvoering moet waarmaken. Aanbestedende diensten monitoren steeds strenger of opdrachtnemers hun social return-verplichtingen daadwerkelijk nakomen.

De overheid zet social return in als hefboom om inclusief werkgeverschap te stimuleren. Als mkb-ondernemer kun je profiteren door samenwerkingen aan te gaan met sociale werkvoorzieningen, re-integratiebureaus of onderwijsinstellingen in je regio. Een sterke social return-paragraaf in je plan van aanpak kan het verschil maken bij een krappe beoordeling.

Tips voor inschrijvers

• Begin vroeg met netwerken — Leg al voor de inschrijving contact met sociale werkbedrijven en re-integratiepartijen in je regio, zodat je een concreet plan kunt presenteren.
• Kies een realistische invulling — Beloof niet meer dan je kunt waarmaken; aanbestedende diensten handhaven social return-verplichtingen steeds actiever.
• Verken indirecte invullingsvormen — Stages, leerwerkplekken en inkoop bij sociale ondernemingen tellen vaak ook mee als social return en zijn soms praktischer voor mkb-bedrijven.
• Documenteer je resultaten — Houd een registratie bij van gewerkte uren en bereikte resultaten per doelgroepmedewerker, zodat je bij verantwoording direct kunt rapporteren.

Veelgestelde vragen

Hoeveel procent social return is gebruikelijk?

De meeste aanbestedende diensten hanteren een percentage tussen de twee en vijf procent van de opdrachtsom. Bij grote infrastructurele projecten kan dit oplopen. Het exacte percentage en de invullingsmogelijkheden staan altijd vermeld in de aanbestedingsstukken.

Wat als je de social return-verplichting niet kunt nakomen?

Als je de verplichting niet nakomt, riskeer je contractuele boetes of een negatieve beoordeling bij toekomstige aanbestedingen. Meld problemen altijd proactief bij de opdrachtgever en zoek samen naar een alternatieve invulling. Voorkomen is beter dan genezen: plan je social return realistisch in.

Meer weten?

Bekijk onze blogs over aanbestedingen voor praktische tips, of neem contact op met TenderGrowth voor persoonlijk advies.