Clusteren en splitsen zijn twee tegengestelde manieren om de omvang van een overheidsopdracht te bepalen. Clusteren is het samenvoegen van meerdere opdrachten tot een grote opdracht. Splitsen is het opdelen van een opdracht in kleinere delen, ook wel percelen genoemd.

Het clusterverbod (artikel 1.5 Aanbestedingswet)

Artikel 1.5 van de Aanbestedingswet bevat het zogeheten clusterverbod. Dit artikel bepaalt dat aanbestedende diensten opdrachten niet onnodig mogen samenvoegen. Als een aanbestedende dienst toch besluit om opdrachten te clusteren, moet zij dit motiveren in de aanbestedingsstukken.

Wanneer mag clusteren wel?

• Technische samenhang: de deelopdrachten zijn technisch zo nauw verbonden dat splitsen tot coordinatieproblemen zou leiden
• Efficientie: de transactiekosten van meerdere afzonderlijke aanbestedingen wegen niet op tegen de voordelen van splitsen
• Risicobeheersing: een aannemer verantwoordelijk maken voor een integraal project kan risico's beter beheersen

Zelfs als een van deze rechtvaardigingen opgaat, moet de aanbestedende dienst de afweging kenbaar maken en toetsen aan het proportionaliteitsbeginsel.

De splitsingsplicht en percelenregeling

Tegenover het clusterverbod staat de verplichting om, wanneer mogelijk, opdrachten op te splitsen in percelen. Bij opdrachten boven de Europese drempelwaarden geldt het 'pas toe of leg uit'-principe.

Soorten percelen

• Geografische percelen: de opdracht wordt opgedeeld per regio of locatie
• Functionele percelen: de opdracht wordt opgedeeld per type werkzaamheid
• Volumetrische percelen: de opdracht wordt opgedeeld op basis van omvang

Impact op het MKB

De regels rond clusteren en splitsen zijn in de kern MKB-beschermingsregels. Door opdrachten op te splitsen in percelen worden barrieres verlaagd. De eisen per perceel moeten proportioneel zijn aan dat perceel.

Veelgestelde vragen

Moet een aanbestedende dienst altijd in percelen splitsen?

Nee, maar boven de Europese drempelwaarden geldt het 'pas toe of leg uit'-principe. De aanbestedende dienst moet motiveren waarom niet gesplitst wordt.

Mag ik als MKB-bedrijf klagen over onterechte clustering?

Absoluut. Het clusterverbod is juist bedoeld om het MKB te beschermen. Begin bij de Nota van Inlichtingen en escaleer indien nodig.

Lees onze blogartikelen of neem contact met ons op voor begeleiding bij jouw volgende tender.