Een CO2-reductieplan beschrijft hoe jij als opdrachtnemer je koolstofdioxide-uitstoot terugdringt tijdens de uitvoering van een opdracht. Je brengt je huidige uitstoot in kaart, benoemt concrete maatregelen en laat zien hoe je de voortgang monitort.
Het plan is geen vage belofte. Opdrachtgevers verwachten kwantitatieve doelstellingen: hoeveel ton CO2 je uitstoot, hoeveel je gaat verminderen en op welke termijn. Een reductie van 15% in jaar één, 30% aan het einde van het contract. Dat soort concreet. De rapportage hierover wordt steeds vaker contractueel verplicht gesteld, inclusief sancties als je de doelstellingen niet haalt.
Grote Europese aanbestedingen in sectoren als bouw, logistiek, transport en facilitaire dienstverlening vragen steeds vaker om een CO2-reductieplan. Rijkswaterstaat en ProRail lopen hierin voorop, maar ook provincies en grote gemeenten nemen klimaatdoelstellingen op in hun inkoopbeleid. Dat volgt uit het Klimaatakkoord (2019), dat overheden verplicht hun inkoop te verduurzamen.
Het kan als geschiktheidseis verschijnen (je moet het plan kunnen overleggen), als gunningscriterium (hoe ambitieuzer je plan, hoe meer punten), of als contractverplichting (je rapporteert elk kwartaal over je voortgang via een erkende methodiek).
Begin met een nulmeting. Breng je huidige CO2-uitstoot in kaart voor de activiteiten die relevant zijn voor de opdracht: transport, energieverbruik, materiaalgebruik, zakenreizen. Gebruik voor de berekening erkende tools zoals de CO2-Prestatieladder van SKAO of de CO2-calculator van RVO.
Scope 1, 2 en 3 zijn de drie categorieën die je doorgaans in kaart brengt. Scope 1 is directe uitstoot (je eigen voertuigen, verwarmingsinstallaties). Scope 2 is indirecte uitstoot van ingekochte energie. Scope 3 is de rest: toeleveranciers, zakelijk vliegverkeer, afval. Bij de meeste aanbestedingen gaat het om scope 1 en 2; grote opdrachtgevers vragen soms ook om scope 3.
Benoem vervolgens drie tot vijf concrete maatregelen. Geen open deuren als "we gaan bewuster rijden", maar specifieke acties:
Sluit af met een meetmethode en rapportagefrequentie. Opdrachtgevers willen weten hoe je de reductie gaat aantonen. Een jaarlijkse voortgangsrapportage is gangbaar. Bij grote opdrachten kan kwartaalrapportage gevraagd worden.
De CO2-Prestatieladder van SKAO is het meest erkende kader in Nederland. Het certificeert bedrijven op vijf treden, afhankelijk van hoe systematisch ze hun uitstoot meten en reduceren. Trede 3 is het instapniveau voor serieuze aanbestedingen; trede 5 is voorbehouden aan bedrijven die actief kennis delen in de branche.
Een CO2-Prestatieladder-certificering geeft je plan direct geloofwaardigheid. Het is extern getoetst, de methodiek is erkend door Rijkswaterstaat en andere grote opdrachtgevers, en het biedt een gunningsvoordeel (korting op de gecorrigeerde prijs) bij aanbestedingen die het certificeringsysteem hanteren.
Geen certificering? Dan is een plan op basis van de SKAO-methodiek (zonder certificaat) alsnog sterker dan een zelfverzonnen aanpak. Opdrachtgevers herkennen de structuur en kunnen de kwaliteit beter beoordelen.
Dat hangt af van hoe de contractverplichting is geformuleerd. Sommige opdrachtgevers leggen inspanningsverplichtingen op: je moet aantoonbaar moeite doen, maar harde sancties zijn er niet. Andere formuleren het als resultaatverplichting: haal je de doelstelling niet, dan volgen boetes of korting op de contractprijs.
Zorg dat je doelstellingen haalbaar zijn. Een ambitieus plan dat je niet kunt waarmaken, levert contractuele problemen op. Beter een reductie van 15% die je aantoonbaar haalt dan een belofte van 40% die papier blijft. Opdrachtgevers weten dat echte transitie tijd kost. Ze waarderen realisme met een duidelijke tijdlijn boven ongeloofwaardige beloftes.
Koppel je plan aan de CO2-Prestatieladder van SKAO als je die certificering hebt of nastreeft. Dat geeft je reductieplan direct geloofwaardigheid, omdat het extern getoetst en gecertificeerd is.
Vraag in de nota van inlichtingen of de opdrachtgever een voorkeursformat heeft. Sommige aanbesteders hebben eigen invulformulieren of verwijzen naar specifieke rekentools. Gebruik het format dat zij verwachten, ook als je een eigen methode hanteert. Zo verlaag je het beoordelingswerk voor de commissie.
Combineer het CO2-reductieplan met je vlootstrategie voor emissievrij vervoer. Beide elementen versterken elkaar: een vlootomschakeling naar elektrisch levert een meetbaar getal op voor je CO2-nulmeting en reductiedoelstelling. Dat maakt je plan concreter en geloofwaardiger in één klap.
Let op de scope die de opdrachtgever vraagt. Sommigen vragen alleen scope 1 en 2 (directe en energie-uitstoot). Anderen vragen ook scope 3. Als je scope 3 meeneemt terwijl dat niet gevraagd wordt, kan dat je plan onnodig complex maken en de beoordeling vertroebelen.
Gerelateerde begrippen: CO2-Prestatieladder, Maatschappelijk verantwoord inkopen, Milieucriteria, Levenscycluskosten, Emissievrij vervoer, EMVI.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012