Het non-discriminatiebeginsel verbiedt opdrachtgevers om inschrijvers te benadelen op grond van nationaliteit, land van vestiging of andere beschermde kenmerken. Een gemeente mag niet stilzwijgend sturen op een lokale partij. Een rijksdienst mag geen specificaties schrijven die alleen een Nederlands bedrijf kan halen.
Het beginsel is vastgelegd in artikel 1.9 van de Aanbestedingswet 2012 en artikel 18 lid 1 van de Europese Richtlijn 2014/24/EU. Het hangt nauw samen met het gelijkheidsbeginsel, maar richt zich specifiek op grensoverschrijdende mededinging.
De Europese interne markt is gebouwd op het idee dat bedrijven uit alle lidstaten gelijke kansen hebben op overheidsopdrachten. Zonder non-discriminatie zouden lidstaten hun eigen industrie kunnen beschermen via slim geformuleerde specificaties. Dat verstoort de markt en drijft de kosten voor de belastingbetaler op.
In de praktijk is subtiele discriminatie moeilijk te bewijzen maar makkelijk te herkennen. Een eis voor een ISO-certificering afgegeven door een Nederlandse instelling is klassiek. Het mag niet: de Europese norm is leidend, niet de uitgevende instantie.
Specificaties die de markt de facto beperken tot één land of regio zijn niet toegestaan. Drie herkenbare voorbeelden.
Een eis voor een specifieke merknaam of model zonder de toevoeging of gelijkwaardig. Dit sluit buitenlandse alternatieven uit zonder objectieve reden.
Een verplichting om uitsluitend in het Nederlands te communiceren terwijl de opdracht Europees gepubliceerd is. Dat is geen taaleis, dat is een vestigingseis.
Een referentie-eis die uitsluitend vergelijkbare opdrachten bij Nederlandse opdrachtgevers erkent. Buitenlandse ervaring telt even zwaar.
Als je vermoedt dat een specificatie discriminerend is, stel dan via de Nota van Inlichtingen de vraag waarom de eis zo geformuleerd is en of buitenlandse equivalenten ook volstaan. De opdrachtgever moet antwoorden.
Kom je als buitenlandse inschrijver een eis tegen die je certificeringen of referenties uitsluit, dan kun je verzoeken om gelijkwaardigheidstoetsing. Dat is geen gunst, dat is je recht.
Gerelateerde begrippen: Gelijkheidsbeginsel, Wederzijdse erkenning, Transparantiebeginsel.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012