SROI staat voor Social Return on Investment. Bij aanbestedingen verwijst het naar de verplichting om een percentage van de opdrachtwaarde te investeren in mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De overheid stelt dit als voorwaarde in veel opdrachten, met name bij werken en diensten boven bepaalde drempelwaarden. De bekendste norm is 5%: 5 procent van de aanneemsom moet worden ingezet voor sociale activiteiten. Die berekening is minder eenvoudig dan ze lijkt.
SROI is niet zomaar een vinkje. Het is een juridisch bindende contractuele verplichting. Als je als opdrachtnemer de SROI-norm niet haalt, kan de opdrachtgever een korting opleggen, een boete in rekening brengen of je zelfs uitsluiten van toekomstige opdrachten. Voor MKB-bedrijven is SROI soms een drempel, maar het hoeft dat niet te zijn. Met de juiste aanpak is het goed te organiseren, ook als je geen grote HR-afdeling hebt.
Aanbestedende diensten zoals Rijkswaterstaat, gemeenten en zorginstellingen hanteren SROI al jaren structureel. De verwachting is dat steeds meer aanbestedende diensten het opnemen, ook in kleinere opdrachten.
De basisberekening is: 5% van de totale aanneemsom. Stel dat je een dienstverleningsopdracht wint met een waarde van 400.000 euro per jaar voor een contract van twee jaar. De totale aanneemsom is dan 800.000 euro. De SROI-verplichting is 5% daarvan: 40.000 euro. Dat bedrag moet je aantoonbaar investeren in erkende sociale activiteiten gedurende de looptijd van het contract.
Let op: sommige aanbestedende diensten rekenen de SROI over de aanneemsom exclusief btw, anderen inclusief. Lees de contractuele bepalingen goed door. Het verschil kan tienduizenden euros zijn bij grote opdrachten.
De meest directe manier om SROI in te vullen is het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat kan iemand zijn die langdurig werkloos is geweest, iemand met een arbeidsbeperking of iemand die via de Participatiewet wordt begeleid. De loonkosten van die medewerker tellen mee als SROI-investering, voor het deel dat zij bijdragen aan jouw opdracht.
Andere erkende activiteiten zijn onder meer: het aanbieden van leer-werkplaatsen of stages aan mensen met een beperking, het inhuren van een SW-bedrijf (sociale werkvoorziening) als onderaannemer, bijdragen aan re-integratietrajecten en soms ook het aanbieden van vrijwilligerswerk of opleidingen voor kwetsbare doelgroepen. Welke activiteiten precies worden geaccepteerd, staat in het SROI-protocol van de betreffende aanbestedende dienst. Dat protocol is vaak als bijlage bij de aanbestedingsstukken gevoegd.
Veel aanbestedende diensten werken met erkende intermediairs die de matching verzorgen tussen opdrachtnemers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bekende voorbeelden zijn het Doelgroepregister van het UWV, regionale werkgeversservicepunten en platforms zoals SROI-portal.nl. Via deze kanalen kun je mensen vinden, contracten afsluiten en de tijdregistratie bijhouden op een manier die aansluit bij de rapportage-eisen van de opdrachtgever.
Sommige aanbestedende diensten hebben een eigen SROI-protocol dat alleen bepaalde kanalen erkent. Gebruik geen eigen lijstje zonder dat te toetsen aan het protocol. Een investering die jij als SROI bestempelt maar die niet voldoet aan de definitie van de opdrachtgever, telt niet mee.
Een installatiebedrijf wint een onderhoudsopdracht bij een provinciale overheid. Aanneemsom: 600.000 euro over drie jaar. SROI-verplichting: 30.000 euro. Het bedrijf neemt contact op met het lokale werkgeversservicepunt en plaatst een medewerker via het Doelgroepregister voor twee dagen per week op de opdracht. De loonkosten voor die medewerker bedragen 18.000 euro per jaar, waarvan 40% aan de provinciale opdracht wordt toegerekend: dat is 7.200 euro per jaar. Over drie jaar: 21.600 euro. Het resterende bedrag van 8.400 euro vult het bedrijf in door een leer-werkplek aan te bieden aan een mbo-student met een beperking. Die investering wordt onderbouwd met een stageovereenkomst en urenstaten.
Alle documenten worden bijgehouden in een SROI-logboek en ieder kwartaal gerapporteerd aan de opdrachtgever via een online portal.
Begin vroeg. Wacht niet tot het contract al loopt om na te denken over SROI. Schrijf in je plan van aanpak al concreet hoe je de 5% gaat invullen, welke kanalen je gebruikt en hoe je gaat rapporteren. Opdrachtgevers waarderen een doorwrochte aanpak en sommige beoordelingssystematieken kennen bonuspunten toe aan ambitieuzere SROI-plannen dan de verplichte 5%.
Houd je administratie bij vanaf dag een. Urenstaten, loonstroken, stageovereenkomsten: bewaar alles. Opdrachtgevers kunnen audits uitvoeren en verwachten dan een volledige onderbouwing. Een goede administratie kost weinig tijd als je het lopend bijhoudt. Achteraf reconstrueren is een stuk zwaarder.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012