Steeds vaker kijken aanbestedende diensten niet alleen naar prijs en technische kwaliteit, maar ook naar de maatschappelijke impact van een opdracht. Sociale waarde is een breed begrip dat verwijst naar de positieve bijdrage die een opdrachtnemer levert aan de samenleving — van werkgelegenheid voor kwetsbare groepen tot eerlijke arbeidsomstandigheden. Als inschrijver is het essentieel om te begrijpen hoe sociale waarde wordt gewogen en hoe je hier concreet invulling aan kunt geven.

Wat is sociale waarde?

Sociale waarde bij aanbestedingen verwijst naar de maatschappelijke meerwaarde die een opdracht oplevert bovenop het primaire resultaat. Het gaat om de positieve effecten op mens en samenleving: denk aan het creeren van werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, het bevorderen van diversiteit en inclusie, het waarborgen van eerlijke arbeidsomstandigheden in de keten, en het vergroten van toegankelijkheid van producten en diensten.

Sociale waarde is breder dan Social Return on Investment (SROI), hoewel SROI er een onderdeel van is. Waar SROI zich primair richt op het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (vaak uitgedrukt als percentage van de opdrachtsom), omvat sociale waarde ook thema's als fair trade, living wages, mensenrechten in de toeleveringsketen, maatschappelijke participatie en lokale economische impact. Het concept sluit aan bij Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI), het beleidskader van de Rijksoverheid dat overheden stimuleert om bij inkoop rekening te houden met sociale, ecologische en economische impact.

In de praktijk kan sociale waarde op verschillende manieren terugkomen in een aanbesteding. Het kan worden opgenomen als minimumeis ("de opdrachtnemer moet minimaal 5% van de loonsom besteden aan social return"), als gunningscriterium (waarbij je extra punten kunt scoren voor een ambitieus sociaal plan), of als contractvoorwaarde die na gunning wordt gemonitord. De Aanbestedingswet 2012 biedt ruimte om sociale overwegingen mee te wegen, mits ze verband houden met het voorwerp van de opdracht en transparant zijn beschreven.

Waarom is sociale waarde belangrijk bij aanbestedingen?

De overheid is de grootste inkoper van Nederland — jaarlijks gaat er circa 100 miljard euro om in publieke inkoop. Door sociale waarde mee te wegen bij aanbestedingen, kan de overheid haar inkoopkracht inzetten als hefboom voor maatschappelijke doelen. Dit past in een bredere trend waarbij duurzaamheid, inclusiviteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid een steeds centralere rol spelen in het inkoopbeleid. Veel gemeenten, provincies en waterschappen hebben concrete doelstellingen geformuleerd op het gebied van social return, participatie en inclusief werkgeverschap.

Voor jou als inschrijver betekent dit dat sociale waarde een steeds belangrijker onderscheidend element wordt. Bedrijven die al actief zijn op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) hebben een voorsprong. Maar ook als je hier nog minder ervaring mee hebt, zijn er volop mogelijkheden om sociale waarde te integreren in je aanbieding. Denk aan samenwerking met sociale ondernemingen, het aanbieden van leer-werkplekken, het inschakelen van lokale mkb-bedrijven als onderaannemer, of het ontwikkelen van een concreet diversiteitsbeleid. Hoe specifieker en meetbaarder je sociale-waardepropositie, hoe hoger je doorgaans scoort.

Tips voor inschrijvers

• Analyseer wat de opdrachtgever echt belangrijk vindt – Lees de aanbestedingsdocumenten zorgvuldig op sociale criteria. Kijk naar het inkoopbeleid van de organisatie, haar coalitieakkoord (bij gemeenten) of beleidsagenda. Vaak publiceren aanbestedende diensten hun inkoopstrategie of MVI-actieplan. Stem je aanbod af op hun prioriteiten.
• Maak sociale waarde concreet en meetbaar – Vermijd vage beloften als "wij hechten waarde aan maatschappelijk ondernemen". Benoem in plaats daarvan concrete acties: hoeveel leer-werkplekken bied je aan, welke doelgroepen bereik je, welke samenwerkingspartners betrek je, en hoe meet en rapporteer je de resultaten? Gebruik waar mogelijk KPI's en een tijdlijn.
• Bouw een netwerk van sociale partners – Werk samen met organisaties die gespecialiseerd zijn in social return, zoals SW-bedrijven, re-integratiebureaus, of sociale ondernemingen. Deze partners kunnen je helpen om je sociale-waardepropositie inhoudelijk te versterken en geloofwaardig te maken. Bij combinatievorming kun je hun expertise inbrengen.
• Leer van eerdere opdrachten en best practices – Veel gemeenten publiceren evaluaties van sociale-waardeprestaties bij eerdere contracten. Leer van wat wel en niet werkte. Organisaties als TNO en PIANOo publiceren regelmatig handleidingen en casestudies over sociale waarde in inkoop. Gebruik deze kennis om je aanpak te verfijnen.
• Integreer sociale waarde in je contractmanagement – Laat in je inschrijving zien hoe je sociale waarde niet alleen bij de start realiseert, maar gedurende de hele looptijd van het contract borgt. Beschrijf je monitoring, rapportage en bijsturing. Dit toont aan dat je het serieus neemt en vergroot het vertrouwen van de beoordelaars.

Veelgestelde vragen

Is sociale waarde hetzelfde als SROI?

Nee, SROI (Social Return on Investment) is een specifiek instrument dat zich richt op het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sociale waarde is een breder concept dat naast werkgelegenheidseffecten ook thema's omvat als eerlijke arbeidsomstandigheden, diversiteit, toegankelijkheid en maatschappelijke participatie. SROI is dus een onderdeel van sociale waarde, maar sociale waarde gaat verder.

Kan sociale waarde een doorslaggevend gunningscriterium zijn?

Ja, dat kan. Steeds meer aanbestedende diensten kennen een substantieel gewicht toe aan sociale waarde als onderdeel van BPKV of EMVI. Het gewicht varieert, maar percentages van 10-20% van de totale beoordeling zijn niet ongebruikelijk. In sommige gevallen, met name bij dienstverlening met een sterk sociaal karakter, kan het gewicht nog hoger liggen.

Hoe toon ik als klein bedrijf sociale waarde aan?

Ook als mkb-bedrijf kun je sociale waarde leveren. Denk aan het aanbieden van stageplaatsen, het inkopen bij lokale sociale ondernemingen, het bieden van leer-werkplekken, of het actief bijdragen aan de wijk of regio waar je werkt. Het gaat niet om de schaal, maar om de oprechtheid en concreetheid van je bijdrage. Samenwerking met gespecialiseerde partners kan je propositie versterken.

Wil je meer weten over sociale waarde en hoe je dit effectief kunt inzetten bij aanbestedingen? TenderGrowth helpt mkb-bedrijven bij het succesvol inschrijven op aanbestedingen. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.