Bewijslast is de verplichting van een partij om feiten of omstandigheden aan te tonen die voor haar standpunt relevant zijn. In aanbestedingsrechtelijke context gaat het om de vraag: wie moet bewijzen dat er iets mis is gegaan, en tot welk niveau van bewijs?
De bewijslast speelt op twee niveaus. Tijdens de aanbestedingsprocedure zelf gaat het om de vraag welke documenten en verklaringen een inschrijver moet overleggen. Na de gunningsbeslissing gaat het om de vraag wie moet bewijzen dat de aanbestedende dienst onrechtmatig heeft gehandeld.
Het Nederlandse aanbestedingsrecht heeft geen uitgewerkte bewijsrechtelijke regeling zoals het civiele procesrecht. De regels zijn deels te vinden in de Aanbestedingswet, deels in de Europese richtlijnen en deels in de rechtspraak.
De bewijslast is relevant omdat het in de praktijk bepaalt wie een aanbestedingsgeschil wint of verliest. Een inschrijver die vermoedt dat de winnende partij niet aan de eisen voldoet, moet dat vermoeden onderbouwen.
Bewijslast werkt ook tijdens de procedure. Bij de eigen verklaring verklaart een inschrijver op zijn woord dat hij aan de selectiecriteria voldoet. Maar bij verificatie na gunning moet hij die verklaring waarmaken met echte bewijsstukken.
Een ICT-bedrijf wint een aanbesteding voor een gemeente. Bij verificatie blijkt dat de opgegeven referentie niet volledig klopt. De gemeente trekt de voorlopige gunning in. De bewijslast ligt nu bij het bedrijf.
In kort gedingen over aanbestedingsbeslissingen hanteert de rechter het criterium van de aannemelijkheid. De eisende partij hoeft niet te bewijzen dat de aanbestedende dienst zeker onrechtmatig heeft gehandeld. Het is voldoende als het aannemelijk is dat dat het geval is.
De aanbestedende dienst heeft een motiveringsplicht. Een dienst die zijn gunningsbeslissing niet deugdelijk motiveert, maakt het makkelijker voor een verliezer om aannemelijk te maken dat er iets mis is gegaan.
Zelfreiniging is een bewijsrechtelijk concept. Een inschrijver die te maken heeft gehad met een uitsluitingsgrond kan aantonen dat hij maatregelen heeft getroffen om herhaling te voorkomen. De bewijslast voor zelfreiniging ligt bij de inschrijver.
Documenteer alles. Als je later een klacht of kort geding overweegt, heb je bewijs nodig. Sla correspondentie op, maak aantekeningen van gesprekken, bewaar de nota van inlichtingen.
Vraag altijd om een gemotiveerde afwijzing. Als de motivering onvolledig is, vraag dan schriftelijk om aanvulling.
Wees precies in je eigen verklaringen. Een kleine onjuistheid in een eigen verklaring kan grote gevolgen hebben als de aanbestedende dienst de informatie verifieert.
Schakel tijdig juridische hulp in. In aanbestedingszaken gelden korte termijnen. De standstill-termijn duurt doorgaans twintig dagen.
Bron: Aanbestedingswet 2012
Bron: Aanbestedingswet 2012