Contractvorm

Wat is een contractvorm?

De contractvorm is de juridische en organisatorische structuur waarbinnen een opdracht wordt uitgevoerd. Het bepaalt wie welke taken uitvoert, wie welke risico's draagt en hoe opdrachtgever en opdrachtnemer samenwerken gedurende het project.

Bij aanbestedingen kiest de aanbestedende dienst de contractvorm al voordat de markt wordt geconsulteerd. Die keuze staat in de aanbestedingsleidraad of het beschrijvend document. Als inschrijver kun je daar doorgaans niet van afwijken, maar je moet er wel goed op inspelen in je inschrijving.

Waarom is dit relevant?

De contractvorm bepaalt direct je risicoprofiel als opdrachtnemer. Een traditioneel contract waarbij de opdrachtgever het ontwerp levert en jij uitvoert, heeft andere risico's dan een design-and-build-contract waarbij jij verantwoordelijk bent voor zowel ontwerp als uitvoering.

Inschrijvers die de contractvorm niet goed begrijpen, onderschatten risico's in hun prijsstelling of beschrijven een aanpak die niet past bij de verantwoordelijkheidsverdeling. Dat kost punten bij de beoordeling of leidt tot problemen tijdens de uitvoering.

Hoe werkt het in de praktijk?

De meest gebruikte contractvormen in Nederland:

• RAW-bestek: de opdrachtgever schrijft gedetailleerd voor wat er moet gebeuren. Gebruikelijk in de GWW-sector. De aannemer voert uit, risico's liggen grotendeels bij de opdrachtgever.
• UAV 2012: het standaard bouwcontract voor traditionele projecten. Opdrachtgever levert ontwerp, aannemer realiseert.
• UAV-GC 2005: geintegreerde contractvorm waarbij de opdrachtnemer zowel ontwerpt als realiseert. Meer ontwerpvrijheid, maar ook meer risico.
• Design en Build: de opdrachtnemer is verantwoordelijk voor ontwerp en uitvoering. Populair bij overheid omdat het risico verschuift naar de markt.
• DBFM: de opdrachtnemer ontwerpt, bouwt, financiert en onderhoudt de voorziening gedurende een lange periode.

Een voorbeeld. Een gemeente besteedt de bouw van een buurthuis aan via een UAV-GC-contract. Een timmerbedrijf gewend aan traditionele opdrachten biedt te laag omdat ze de ontwerprisico's niet hebben meegenomen. Halverwege leidt een onvoorziene bodemgesteldheid tot meerkosten die volledig voor de opdrachtnemer zijn. Bij UAV 2012 had de opdrachtgever dit risico gedragen.

Tips voor inschrijvers

Lees de contractvorm altijd als eerste stap bij het beoordelen van een aanbesteding. Bepaal dan pas of je de bijbehorende risico's kunt dragen en correct kunt beprijzen.

Vraag bij twijfel verduidelijking via de nota van inlichtingen. "In hoeverre zijn X-risico's voor rekening van de opdrachtnemer onder dit contract?" is een legitieme vraag.

Houd rekening met de contractvorm bij het schrijven van je plan van aanpak. Een D&B-contract vraagt om een andere aanpak-beschrijving dan een RAW-bestek.