Opleidingseis

Wat is een opleidingseis?

Een opleidingseis is een geschiktheidseis gericht op de technische bekwaamheid van de medewerkers die een opdracht uitvoeren. De aanbestedende dienst schrijft voor dat bepaalde functionarissen een specifiek opleidingsniveau moeten hebben, een erkende opleiding moeten hebben afgerond of in het bezit moeten zijn van een bepaald certificaat.

Voorbeelden zijn: een projectleider met een universitair diploma in een relevant vakgebied, een adviseur met een BIM-certificering, of een auditor met een ISO-certificering op specifiek gebied. De eis kan generiek zijn, gericht op een algemeen opleidingsniveau, of zeer specifiek, gericht op een benoemde opleiding of certificeringsinstantie.

Waarom is dit relevant?

Opleidingseisen bepalen direct welke medewerkers je kunt inzetten op een opdracht. Als een aanbestedende dienst eist dat de uitvoerend adviseur een Register Controller-titel heeft, kun je een ervaren medewerker zonder die registratie niet inzetten, ongeacht zijn praktijkervaring. Dat heeft consequenties voor de inzet van personeel en voor de vraag of je als bedrijf uberhaupt kunt inschrijven.

De eis raakt ook aan proportionaliteit. Een te strenge opleidingseis kan de mededinging beperken. Als slechts een handvol professionals in Nederland aan de vereiste opleiding voldoet, en die professionals werken allemaal bij een of twee aanbieders, dan is de markt feitelijk gesloten. Of dat geoorloofd is, hangt af van de aard van de opdracht. Voor complexe technische opdrachten met hoge veiligheidsrisicos is een strikte eis te rechtvaardigen. Voor generieke adviesopdrachten is dat vaker aanvechtbaar.

Hoe werkt het in de praktijk?

Opleidingseisen worden in de aanbestedingsdocumenten opgenomen onder de technische en beroepsbekwaamheidseisen. In de eigen verklaring bevestig je dat de in te zetten medewerkers aan de eis voldoen. Na voorlopige gunning vraagt de aanbestedende dienst bewijs op, doorgaans in de vorm van diploma-afschriften, certificaten of bewijs van inschrijving bij een beroepsregister.

Concreet voorbeeld: een provincie schrijft een adviesopdracht uit voor omgevingsrecht en stelt als eis dat de senior adviseur een masteropleiding Rechten heeft afgerond met een specialisatie bestuursrecht. Je controleert de diploma's van je beoogde medewerkers, bevestigt in de eigen verklaring dat aan de eis wordt voldaan en houdt de stukken klaar voor verificatie. Soms vraagt een aanbestedende dienst al bij inschrijving om cv's van sleutelfunctionarissen. Dan is de opleidingseis direct zichtbaar en toetsbaar.

Een punt van aandacht is het gebruik van equivalente kwalificaties. Als de eis een specifieke Nederlandse opleiding noemt maar je medewerker heeft een vergelijkbare buitenlandse opleiding afgerond, heb je in principe recht op gelijke behandeling. De aanbestedende dienst moet equivalente kwalificaties accepteren als die aantoonbaar vergelijkbaar zijn. In de praktijk is dit soms een discussie. Leg de equivalentie dan duidelijk onderbouwd voor via de nota van inlichtingen of bij verificatie.

Let ook op het onderscheid tussen een eis als selectiecriterium en als uitvoeringseis. Als selectiecriterium bepaalt de opleidingseis of je als bedrijf mag inschrijven. Als uitvoeringseis legt het vast welke medewerkers je tijdens de looptijd van het contract mag inzetten. Dat tweede type kan vervelend zijn als een medewerker gedurende de uitvoering vertrekt.

Tips voor inschrijvers

Maak een interne database van je medewerkers met hun opleidingen, certificeringen en de data waarop certificaten verlopen. Zo kun je bij nieuwe tenders snel checken wie voldoet aan de gestelde eisen zonder dat je handmatig dossiers moet doorzoeken.

Controleer bij certificeringseisen altijd de geldigheidsduur. Sommige certificaten moeten periodiek worden vernieuwd. Een verlopen certificaat bij verificatie na gunning kan leiden tot uitsluiting, ook als de medewerker op het moment van inschrijving nog geldig gecertificeerd was.

Als een opleidingseis in jouw ogen te specifiek of te beperkend is gesteld, stel dan een vraag in de nota van inlichtingen. Vraag of equivalente opleidingen ook worden geaccepteerd en vraag naar de onderbouwing van de eis in relatie tot de opdracht. Dit is niet alleen nuttig voor jou, maar ook voor andere inschrijvers die hetzelfde probleem hebben.

Overweeg bij twijfel een beroep op derden. Als een vereiste opleiding of certificering niet aanwezig is binnen je eigen organisatie, kun je in sommige gevallen een onderaannemer of partner inzetten die wel aan de eis voldoet. Controleer altijd de aanbestedingsdocumenten op de precieze voorwaarden hiervoor.