Manipulatieve inschrijving

Wat is een manipulatieve inschrijving?

Een manipulatieve inschrijving is een inschrijving op een aanbesteding waarbij de inschrijver de beoordelingssystematiek bewust uitbuit om een onrealistisch gunstige score te behalen. De inschrijver voldoet technisch gezien aan alle gestelde eisen, maar manipuleert de prijsopbouw of inhoudelijke scores zodanig dat het beoordelingsmodel een vertekend beeld geeft. Denk bijvoorbeeld aan het strategisch verschuiven van kosten tussen prijsonderdelen, het opvoeren van nultarieven op specifieke posten, of het kunstmatig ophogen van scores op zwaar wegende gunningscriteria.

In de praktijk ontstaat een manipulatieve inschrijving vaak wanneer de beoordelingsmethodiek van de aanbestedende dienst onvoldoende is dichtgetimmerd. De Aanbestedingswet 2012 biedt aanbestedende diensten de mogelijkheid om manipulatieve inschrijvingen terzijde te leggen, mits dit vooraf in de aanbestedingsstukken is aangekondigd. Jurisprudentie laat zien dat rechters steeds kritischer kijken naar inschrijvingen die weliswaar formeel compliant zijn, maar economisch onrealistisch.

Het verschil met een reguliere inschrijving zit niet in de volledigheid, maar in de intentie: bij een manipulatieve inschrijving wordt het beoordelingsmodel als instrument gebruikt in plaats van de daadwerkelijke prijs-kwaliteitverhouding te weerspiegelen.

Waarom is manipulatieve inschrijving belangrijk bij aanbestedingen?

Voor mkb-bedrijven is het cruciaal om het fenomeen manipulatieve inschrijving te begrijpen, zowel om zelf niet onbedoeld in die valkuil te trappen als om te herkennen wanneer concurrenten dit doen. Een eerlijk speelveld is de basis van het aanbestedingsrecht, en manipulatieve inschrijvingen ondermijnen dat principe. Als jouw concurrent met nultarieven inschrijft op posten die later wel degelijk kosten met zich meebrengen, verlies je mogelijk onterecht de opdracht.

Aanbestedende diensten zijn op grond van de Aanbestedingswet 2012 verplicht om transparant en proportioneel te handelen. Wanneer je vermoedt dat een winnende inschrijving manipulatief is, kun je dit aankaarten in een debriefing of — in het uiterste geval — via een kort geding aanvechten.

Tips voor inschrijvers

• Analyseer het beoordelingsmodel grondig — Doorgrond de formules en wegingen voordat je je prijzenblad invult, zodat je strategisch maar eerlijk inschrijft.
• Vermijd nultarieven zonder onderbouwing — Een post op nul euro zetten zonder reële verklaring is een rode vlag voor beoordelaars en kan tot uitsluiting leiden.
• Stel vragen via de Nota van Inlichtingen — Onduidelijkheden in het beoordelingsmodel kun je vooraf verhelderen via de Nota van Inlichtingen.
• Documenteer je prijsopbouw transparant — Een heldere onderbouwing van je prijsopbouw beschermt je tegen beschuldigingen van manipulatie.

Veelgestelde vragen

Wanneer wordt een inschrijving als manipulatief beschouwd?

Een inschrijving geldt als manipulatief wanneer de inschrijver het beoordelingsmodel bewust uitbuit om een onrealistisch voordeel te behalen. Dit kan bijvoorbeeld door extreme prijsverschuivingen tussen posten of het opvoeren van ongeloofwaardige scores. De aanbestedende dienst moet dit criterium vooraf in de stukken hebben opgenomen.

Kan een manipulatieve inschrijving worden uitgesloten?

Ja, mits de aanbestedende dienst dit recht heeft voorbehouden in de aanbestedingsstukken. De Aanbestedingswet 2012 en jurisprudentie geven aanbestedende diensten de ruimte om inschrijvingen terzijde te leggen die de mededinging verstoren. Als inschrijver kun je uitsluiting aanvechten als je meent dat jouw inschrijving reëel is.

Meer weten?

Bekijk onze blogs over aanbestedingen voor praktische tips, of neem contact op met TenderGrowth voor persoonlijk advies.